على اكبر سعيدى سيرجانى
مقدمه 27
وقايع اتفاقيه ( مجموعه گزارشهاى خفيه نويسان انگليس در ولايات جنوبى ايران از سال 1291 تا 1322 قمرى ) ( فارسى )
اين شايدها و هزاران شايد و احتمال ديگر در مطالعهء اين گزارشها ، بر سر راه شما جوانان كمين كرده است ، هريك با شواهدى گوناگون و دلايلى در حد موجه . و من كه اين نامهء اعمال را پيش چشم قضاوت شما عزيزان نهادهام ، نه مىخواهم در شيوهء نتيجهگيرى و چگونگى برداشتهايتان دخالت كنم و نه مىتوانم ، كه خود به حمد الله عاقليد و نكتهسنج و دقيقهياب . و به علت همين ناتوانى ، درين رهگذر به قبول هيچ مسئوليتى هم تن نمىدهم . مجموعهء حاضر به دلايلى كه رديف كردم تصوير صادق و بىروتوشى است از حيات و اعمال اجداد من و شما در يك قرن سى سالهء پر فراز و نشيب و خوش و ناخوش . تفاوتى هم نمىكند كه شما و من بازماندگان فلان زاهد پارسا باشيم يا فلان سارق گردنهبند آدمكش ، از نژاد نصر الله خان و رضا خان و قوام الملكيم يا بوكربلايى حسن و ميرزا احمد و حاجى آقا جان ، اهل كرمانشاه و خراسانيم يا اهواز و كرمان . هركه هستيم و هرجا هستيم از همين بيخ و بن و از همين محدوده و مردميم . اشخاص معدود اين گزارشها ، هريك در حد خويش ، مشتى از خروارند و اندكى از بسيار . نامهء اعمال اينان صورت احوال ماست . ممكن است ابزار و وسايل به مقتضاى زمان تغيير كرده باشد ، اما افكار موروثى و اعمال طبعى بدين سادگيها تغييرپذير نيست . اى كاش با ديده عبرتآموز نكتهبين در خطوط ريز و درشت اين تصاوير دقت نماييم و قبل از آنكه غرور تعصب به آئينهشكنى بكشاندمان ، قيافهء واقعى خود را در اين آئينهء غماز و روشن تماشا كنيم و خود را بهتر بشناسيم . كه بدون اين شناسايى همهء جد و جهدمان بىحاصل است و همهء طرح و برنامههايمان نقش بر آب . شما جوانان كه به فيض تلاش و استحقاقتان هم اكنون در سرنوشت اين مملكت و اين ملت سهمى و اثرى داريد يا به حكم قانون لايزال كون و فساد در آيندهاى نزديك به مسند و مقامى مىرسيد ، اگر اين مجموعه را بدقت مطالعه فرماييد و در هر حادثهء به ظاهر نامترقبى كه پيش آمده است ، رشتههاى نه چندان نامشهود علل و اسباب را دريابيد ، و مجموعهء حوادث اين سى سالهء اختناق و استبداد و فساد را با حوادثى كه بلافاصله در چهار پنج سال بعدش رخ داده پيوند دهيد ، چهبسا كه از بركت شباهتها و خاصيت تكرار حوادث تاريخى ، موفق گرديد با تعقيب جريانات اين روزگار ، سرنوشت آيندهء ايران ، يا دست كم خطوط اصلى و كلى آن را ، در آئينهء غيب مشاهده نماييد ، و به فيض اين شهود و اشراق نه در آسيبگاه سيل خانه سازيد و نه در رهگذر باد نگهبان لاله شويد . و از اين مهمتر و برتر ، در اين موجخيز حوادث ، گزارشهاى صريح اين مجموعه ، شما را با قيافهء واقعى هم وطنانتان آشنا كند ، و اين آشنايى با خلقيات ايرانيان و ميزان تحملپذيرى و نقاط ضعف و قوت اين ملت ، شما را از تكرار خطاهاى گذشتگان مصون دارد .